Dwutygodniowy urlop to coraz częściej za mało, by naprawdę naładować baterie. Chroniczne przeciążenie sprawia, że standardowa przerwa od pracy nie rozwiązuje problemu wypalenia zawodowego. Może to czas na sabbatical leave? Urlop sabatowy (lub regeneracyjny) to dłuższa, świadomie zaplanowana przerwa od pracy, która z powodzeniem przeciwdziała wypaleniu zawodowemu. Co warto o niej wiedzieć, i czy faktycznie się sprawdza?
Po co nam długa przerwa? Sabbatical jako narzędzie zapobiegania wypaleniu zawodowemu
Sabbatical (urlop sabatowy, sabbatical leave) to dłuższa, zaplanowana przerwa od pracy, której celem jest psychiczna i zawodowa regeneracja pracownika. Czy w polskich warunkach ma szansę zaistnieć?
Stawiamy na to, że tak, tym bardziej że skala wypalenia zawodowego w kraju nad Wisłą jest wysoka. Badania pokazują, że ponad 78% pracujących Polaków doświadcza objawów wypalenia (1). Problem dotyczy także młodszych pracowników, mówi o nim niemal co drugi przedstawiciel pokolenia Z (2).
Ryzyka wynikające z wypalenia zawodowego są powszechnie znane – to m.in.:
- spadek zaangażowania,
- wzrost absencji,
- większe ryzyko rotacji,
- zjawisko tzw. cichej rezygnacji.
Przy chronicznym przeciążeniu dwutygodniowy urlop może być jak plaster na ogromnej ranie – nieco pomoże, ale problemu przewlekłego stresu nie rozwiąże, a brakowi motywacji i energii do pracy nie zapobiegnie.
Sabbatical warto stosować prewencyjne, ponieważ pozwoli zatrzymać pracownika w organizacji, zanim zmęczenie przerodzi się w długie zwolnienia lekarskie lub odejście z firmy.
Powrót z nową energią, czyli korzyści dla pracodawcy z wypoczętego i zmotywowanego pracownika
Sabbatical może ograniczać bardzo konkretne koszty organizacyjne. Dłuższa, dobrze zaplanowana przerwa od pracy przekłada się na wyższe zaangażowanie, lepszą retencję i mniejsze ryzyko utraty kluczowych kompetencji.
Badania prowadzone w środowiskach akademickich i korporacyjnych wskazują, że pracownicy wracający z sabbatical wykazują istotną poprawę dobrostanu psychicznego oraz poziomu energii. W eksperymencie opisanym w publikacji Sabbatical Leave: Who Gains and How Much? (3) zaobserwowano, że osoby korzystające z długiej przerwy miały wyższy poziom zasobów osobistych i lepsze samopoczucie w porównaniu z grupą kontrolną.
Chartered Management Institute podkreśla, że sabbatical leave jest coraz częściej wykorzystywany jako narzędzie zatrzymywania talentów, szczególnie na stanowiskach specjalistycznych i menedżerskich (4). Organizacje oferujące dłuższe przerwy regeneracyjne – w tym sabbatical leave – odnotowują wyższy poziom lojalności i dłuższy średni staż pracowników.
Ważne: warto sięgnąć po kalkulator, chcąc zdobyć dane o rentowności takiego benefitu. Może się okazać, że koszt kilkumiesięcznej nieobecności pracownika będzie niższy niż koszt rekrutacji, onboardingu i utraty wiedzy eksperckiej.
Ponadto dłuższa przerwa od codziennych obowiązków sprzyja refleksji i rozwojowi. Oderwanie od rutyny zawodowej pozwala odbudować zasoby poznawcze i sprzyja generowaniu nowych pomysłów po powrocie do pracy.
Sabbatical leave oznacza nie tylko odzyskanie wypoczętego pracownika, ale często także nową perspektywę, większą innowacyjność i gotowość do podejmowania inicjatyw, które wcześniej były blokowane przez przeciążenie.
Urlop czy inwestycja? Kwestie prawne i finansowe, czyli jak zaplanować sabbatical krok po kroku
Sabbatical nie jest regulowany przez prawo pracy, co oznacza, że trzeba go zaprojektować wewnętrznie. Taka przerwa musi być oparta na porozumieniu między pracodawcą a pracownikiem. Oto 3 kroki, których lepiej nie pomijać:
- Umocowanie prawne urlopu – firma może skorzystać z trzech rozwiązań:
- urlop bezpłatny (art. 174 Kodeksu pracy),
- porozumienia zmieniającego warunki zatrudnienia na czas sabbatical,
- wewnętrznej polityki benefitowej, ujętej w regulaminie pracy lub wynagradzania.
- Kwestie finansowe – ustal, czy zdecydujesz się na model:
- bezpłatny – najtańszy dla organizacji, ale dostępny głównie dla najlepiej zarabiających pracowników,
- częściowo płatny – np. 20-50% wynagrodzenia,
- finansowany ryczałtowo lub z góry określoną kwotą.
- Ustal, kto może skorzystać z tego benefitu, w jakich okolicznościach i na jak długo? Określ:
- minimalny staż pracy (np. 3-5 lat),
- maksymalna długość przerwy (np. 1-3 miesiące),
- częstotliwość (np. raz na kilka lat),
- powiązanie z oceną pracy lub planem rozwojowym.
Ważne: Sabbatical nie powinien być nagrodą „uznaniową”. Brak transparentnych zasad szybko podważa zaufanie do benefitu.
I co dalej? Wystarczy podpisać porozumienie i… to już? Niekoniecznie. Jeśli w firmie funkcjonuje benefit, w momencie, w którym któraś z osób nabędzie do niego prawo i zdecyduje się z niego skorzystać, należy uregulować kwestie przekazania obowiązków i w razie potrzeby zaplanować jej reboarding, czyli ponowne wdrożenie, kiedy wróci po dłuższej przerwie.
Benefit klasy premium – jak oferta sabbatical umacnia markę pracodawcy w walce o top talenty?
Jeśli decydujesz się na sabbatical, zrób z niego element EVP (Employee Value Proposition), czyli unikalną przewagę Twojej firmy jako pracodawcy. To sygnał dla rynku pracy, że traktujesz pracowników po partnersku, rozumiesz ryzyko wypalenia zawodowego i chcesz, by Twój zespół był wypoczęty.
Sabbatical ze względu na obwarowania (jeśli zdecydujesz się na przyznawanie go osobom z określonym stażem) kierowany jest na ogół do:
- seniorów i ekspertów,
- wieloletnich pracowników,
- kadry zarządzającej.
To grupy najczęściej odchodzące nie tyle pod wpływem impulsu, ile z powodu przeciążenia. Możliwość dłuższej przerwy to alternatywa dla rezygnacji. Mając w perspektywie odpływ talentu stać Cię na to, by nie spróbować go zatrzymać?
Bibliografia:
- Warsaw Business Journal, Over 78 Percent of Working Poles Show Symptoms of Burnout, 2025 https://wbj.pl/over-78-percent-of-working-poles-show-symptoms-of-burnout/post/146034
- Hays Poland i Fundacja OFF school, Gen Boost 2025. Młodzi redefiniują pracę, 2025, https://www.hays.pl/genboost
- Journal of Applied Psychology, Sabbatical Leave: Who Gains and How Much?, 2010, https://www.researchgate.net/publication/232595542_Sabbatical_Leave_Who_Gains_and_How_Much
- The Guardian, Workers prioritising employers that offer sabbaticals in work-life balance shift, https://www.theguardian.com/money/article/2024/aug/27/workers-prioritising-employers-that-offer-sabbaticals-in-work-life-balance-shift
